مسمومیت خاموش با سرب از لطمه مغزی خردسالان تا اختلال باروری و بیماریهای کلیوی

مسمومیت خاموش با سرب از لطمه مغزی خردسالان تا اختلال باروری و بیماریهای کلیوی

به گزارش خود درمانی، عضو هیأت مدیره انجمن علمی سم شناسی و مسمومیت های ایران با اخطار نسبت به ماندگاری سرب در بدن و نتایج مواجهه طولانی مدت با این فلز سمی، اظهار داشت: سرب حتی در مقادیر پایین هم می تواند سلامت انسان را تحت تاثیر قرار دهد و کودکان، زنان آبستن و شاغلان صنایع پرخطر از صدمه پذیرترین گروه ها در مقابل آن هستند.



به گزارش خود درمانی به نقل از خبر آنلاین، سرب یکی از قدیمی ترین آلاینده های شناخته شده محیط زیست است که با وجود کاهش استفاده از برخی ترکیبات آن در صنایع و حذف بنزین سرب دار از چرخه مصرف، بازهم بوسیله منابع صنعتی، محیطی، محصولات غیراستاندارد و حتی برخی مواد مخدر می تواند سلامت انسان را تهدید کند. اهمیت این مساله زمانی بیشتر می شود که بدانیم مسمومیت با سرب در خیلی از موارد بدون علامت مشخص شروع می شود و مواجهه مزمن با آن امکان دارد به صدمه های عصبی، کلیوی، خونی و قلبی عروقی منجر شود.
ایسنا در خبری نوشت: کامبیز سلطانی نژاد، نایب رییس انجمن سم شناسی و مسمومیت های ایران با اشاره به مخاطرات این فلز اظهار داشت: سرب فلزی نرم، چگال، خاکستری رنگ و دارای نقطه ذوب نسبتاً پایین است که به سبب قابلیت شکل پذیری و مقاومت در مقابل خوردگی، از گذشته در صنایع مختلف مورد استفاده قرار گرفته است.
وی اضافه کرد: استفاده گسترده از سرب در طول تاریخ، بخصوص در فعالیتهای صنعتی و تولید برخی محصولات مصرفی، سبب انتشار آن در محیط زیست و افزایش مواجهه انسان با این فلز شده است. یکی از نمونه های مهم تاریخی، افزودن ترکیبات آلی سرب به بنزین با هدف افزایش عدد اکتان و بهبود احتراق موتور خودرو ها بود که نقش قابل توجهی در آلودگی جهانی هوا، خاک و آب داشت.
این متخصص سم شناسی با تکیه بر این که سرب از آلاینده های ماندگار محیط زیست شمرده می شود، اظهار نمود: سرب بر خلاف خیلی از آلاینده ها به آسانی از محیط زیست حذف نمی شود و می تواند برای مدت طولانی در خاک باقی بماند و کم کم وارد گیاهان، منابع آبی و زنجیره غذایی شود.
هیچ سطح بی خطری برای سرب شناخته نشده است
سلطانی نژاد با اشاره به تاکید سازمان جهانی بهداشت بر نبود سطح بی خطر سرب در بدن انسان، توضیح داد: حتی مواجهه با مقادیر پایین این فلز نیز می تواند آثار نامطلوبی بر سلامت داشته باشد. مسمومیت با سرب لزوماً با علایم بالینی آشکار همراه نیست و امکان دارد فرد برای مدت طولانی در معرض آن قرار داشته باشد، بدون آن که از آلودگی بدن خود اطلاع پیدا کند.
به گفته وی، مواجهه مزمن با سرب می تواند سیستم عصبی، دستگاه خون ساز، کلیه ها و سیستم قلبی عروقی را تحت تاثیر قرار دهد و همین طور بر باروری و سلامت جنین اثر بگذارد. بنابراین، نبود علایم یا پایین بودن سطح سرب خون را نباید به معنای بی خطر بودن مواجهه تلقی نمود.
وی با اشاره به منابع گوناگون مواجهه با سرب در زندگی روزمره، اضافه کرد: فعالیتهای معدنی، استخراج و فرآوری فلزات، ذوب فلزات، جوشکاری، لحیم کاری، تراشکاری و ساخت و بازیافت غیراصولی باتری های سربی از مهم ترین منابع مواجهه شغلی هستند.
این استاد سم شناسی افزود: در محیط های خانگی نیز رنگ های قدیمی حاوی ترکیبات سرب، برخی لوله ها و اتصالات قدیمی آب، ظروف سرامیکی و سفالی دارای لعاب نامطمئن، شیشه های رنگی، کریستال، اسباب بازیهای غیراستاندارد و برخی محصولات آرایشی و دارویی بدون مجوز می توانند منبع آلودگی باشند. همین طور مصرف برخی فرآورده های سنتی، ادویه ها و محصولات غذایی غیراستاندارد و قاچاق امکان دارد افراد را در معرض این فلز قرار دهد.
کارگران صنایع باتری سازی و ذوب فلزات در معرض خطرند
سلطانی نژاد با اعلان اینکه مواجهه با سرب فقط به محیط های صنعتی محدود نمی گردد، اظهار داشت: کارگران صنایع باتری سازی، ذوب و ریخته گری فلزات، تولید رنگ، کابل سازی، جوشکاری، تراشکاری، تعمیرکاری و صافکاری خودرو و همین طور اشخاصی که در بازیافت ضایعات الکترونیکی فعالیت می نمایند، از گروههای در معرض خطر هستند.
وی استنشاق ذرات و گردوغبار حاوی سرب را یکی از مهم ترین مسیرهای ورود این فلز به بدن در محیط های شغلی دانست و اضافه کرد: ورود سرب بوسیله دستگاه گوارش نیز امکان دارد اتفاق بیفتد؛ بعنوان مثال زمانی که فرد در محیط آلوده غذا می خورد یا بدون شست وشوی دست ها با مواد غذایی تماس پیدا می کند.
نائب رئیس انجمن سم شناسی و مسمومیت های ایران یکی دیگر از نگرانی ها را انتقال آلودگی از محیط کار به خانه دانست و اظهار داشت: اگر کارگران لباس و کفش آلوده خویش را به منزل ببرند، امکان دارد اعضای خانواده بخصوص خردسالان نیز در معرض سرب قرار گیرند. به همین دلیل، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی متناسب با نوع فعالیت، تهویه مناسب، رعایت بهداشت فردی و جداسازی لباس کار از لباس های روزمره اهمیت زیادی دارد.
سرب سال ها در بدن باقی می ماند
وی با تشریح نحوه توزیع سرب در بدن، اظهار نمود: این فلز بعد از ورود به بدن بوسیله تنفس یا دستگاه گوارش، در بافت های مختلفی مانند مغز، کبد، کلیه ها، ریه ها، استخوان ها و دندان ها توزیع می شود. سرب تا حدودی رفتاری مشابه کلسیم دارد و می تواند در استخوان ها و دندان ها ذخیره شود.
سلطانی نژاد با اشاره به دفع کند سرب از بدن توضیح داد: مواجهه های گذشته امکان دارد برای سال ها در بدن باقی بمانند. همین طور سرب ذخیره شده در استخوان ها می تواند در شرایطی مانند حاملگی یا افزایش بازسازی استخوان مجدداً وارد جریان خون شود. بنابراین، اندازه گیری سرب خون باآنکه ابزار اصلی بررسی مواجهه است، لزوماً تمام بار تجمعی سرب در بدن را نشان نمی دهد.
این متخصص سم شناسی، سیستم عصبی را یکی از حساس ترین دستگاههای بدن در مقابل سرب دانست و اظهار داشت: در بزرگسالان، مواجهه با این فلز می تواند با علائمی مانند بی حالی، سردرد، بی خوابی، تغییرات خلقی، اختلال حافظه و کاهش تمرکز همراه باشد. در موارد شدیدتر، اختلالات حرکتی مانند افتادگی مچ دست نیز مشاهده می شود و در مسمومیت های بسیار شدید احتمال بروز آنسفالوپاتی، تشنج و کما وجود دارد.
وی اضافه کرد: سرب همین طور در پروسه ساخت «هِم» و تولید هموگلوبین اختلال بوجود می آورد و می تواند سبب کم خونی شود. دردهای شکمی، یبوست و تهوع نیز از علایم گوارشی شایع هستند. صدمه مزمن کلیوی، افزایش فشار خون و دردهای عضلانی و مفصلی از دیگر نتایج احتمالی مواجهه طولانی مدت با این فلز به شمار می روند.
از اختلال باروری تا صدمه به جنین
سلطانی نژاد با اشاره به آثار سرب بر دستگاه تولیدمثل، اظهار داشت: شواهدی از اختلال در عملکرد دستگاه تولیدمثل در زنان و مردان وجود دارد. در مردان، کاهش تعداد و کیفیت اسپرم و در زنان باردار، انتقال سرب از جفت و صدمه احتمالی به جنین از نگرانی های مهم شمرده می شود.
وی اضافه کرد: سرب ذخیره شده در استخوان ها می تواند مجدداً وارد جریان خون مادر شود و بوسیله جفت به جنین انتقال یابد. مواجهه با این فلز در دوران حاملگی امکان دارد با پیامدهایی مانند سقط جنین، تولد نوزاد نارس و کم وزن همراه باشد.
آلودگی سرب در تریاک؛ نگرانی مهم سلامت عمومی در ایران
نائب رئیس انجمن سم شناسی و مسمومیت های ایران، یکی از منابع مهم و نوظهور مواجهه با سرب در ایران را مصرف مواد مخدر آلوده به این فلز بخصوص تریاک، عنوان نمود و اظهار داشت: مطالعات انجام شده در ایران نشان داده اند که در بعضی مقاطع زمانی، انواع تریاک موجود در بازار غیرقانونی مواد مخدر به ترکیبات سرب آلوده بوده اند و مصرف آنها سبب بروز مسمومیت های حاد و مزمن در مصرف کنندگان شده است.
وی با اشاره به احتمال افزودن عمدی ترکیبات سرب به تریاک از طرف برخی فروشندگان با هدف افزایش وزن محصول و کسب سود بیشتر، اظهار نمود: این مسئله بخصوص در فاصله سالیان ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۶ به صورت موارد گوناگون و الگوی همه گیر مسمومیت در بین مصرف کنندگان تریاک در کشور عنوان شد.
سلطانی نژاد با اشاره به نتایج برخی پژوهش های داخلی در این حوزه، اظهار داشت: در پژوهشی روی ۸۶ بیمار مصرف کننده تریاک در تهران، سطح سرب خون بالاتر از گروه شاهد بود و ارتباطی نیز میان میزان سرب و کم خونی مشاهده شد. همین طور بیشترین مقادیر سرب در اشخاصی گزارش شد که تریاک را به شکل خوراکی مصرف می کردند.
وی اضافه کرد: در مطالعه ای دیگر در زابل، میانگین سرب خون در مصرف کنندگان خوراکی تریاک حدود ۳۱.۳۴ میکروگرم در دسی لیتر گزارش شد، در حالیکه این مقدار در گروه شاهد حدود ۱۰ میکروگرم در دسی لیتر بود. مطالعات انجام شده در همدان و کرمان نیز افزایش سرب خون را در مصرف کنندگان تریاک، بخصوص مصرف کنندگان خوراکی نشان داده اند.
این استاد سم شناسی با اعلان اینکه در بعضی مطالعات داخلی آلودگی به سرب در نمونه هایی از هروئین و کراک نیز گزارش شده است، تاکید کرد: این یافته ها لزوماً به معنای آلودگی همه مواد موجود در بازار نیست و برای تعیین وضعیت فعلی، آزمایش های مستمر و نظام مند ضروریست.
وی با اشاره به تنوع علایم مسمومیت در مصرف کنندگان مواد مخدر آلوده به سرب، اظهار داشت: دردهای شکمی مکرر، یبوست، تهوع و کم خونی همچون علایم شایع هستند. برخی بیماران نیز با علایم عصبی مانند بی قراری، اختلالات خلقی، کاهش تمرکز، اختلال حافظه، بی حسی اندام ها و در موارد شدید تشنج یا افتادگی مچ دست مراجعه می کنند.
سلطانی نژاد با تکیه بر ضرورت توجه پزشکان به سابقه مصرف مواد در تشخیص این نوع مسمومیت اضافه کرد: علایم مورد اشاره امکان دارد با بیماری های گوارشی، خونی یا عصبی دیگر اشتباه گرفته شوند؛ بنابراین، پزشکان باید در رویارویی با بیمارانی که سابقه مصرف تریاک دارند و با علایم گوارشی مکرر، کم خونی یا اختلالات عصبی مراجعه می کنند، احتمال مسمومیت با سرب را نیز در تشخیص های افتراقی خود درنظر بگیرند.
کاهش ضریب هوشی خردسالان به دنبال مواجهه با سرب
عضو هیات مدیره انجمن علمی سم شناسی و مسمومیت های ایران، خردسالان را از صدمه پذیرترین گروه ها در مقابل سرب دانست و اظهار نمود: خردسالان به علل مختلف نسبت به این فلز حساس تر هستند. از یک سو، میزان جذب گوارشی سرب در آنها بیشتر است و از طرف دیگر، مغز و سیستم عصبی آنها درحال رشد و تکامل است.
وی با اشاره به نتایج مطالعات در رابطه با آثار سرب بر توانایی های شناختی کودکان، اظهار داشت: افزایش سرب خون با کاهش ضریب هوشی، اختلال توجه، ضعف حافظه و مشکلات یادگیری ارتباط دارد. نکته نگران کننده این است که حتی مقادیر پایین سرب خون نیز می توانند با آثار نامطلوب شناختی و رفتاری همراه باشند و این صدمه ها امکان دارد در بعضی موارد تا دوران بزرگسالی باقی بمانند.
سلطانی نژاد اضافه کرد: علاوه بر آثار عصبی، مواجهه با سرب در خردسالان می تواند با کاهش اشتها، اختلال رشد، کم خونی، دردهای شکمی، یبوست و در موارد شدید با تشنج و صدمه کلیوی همراه باشد. به همین دلیل، محافظت از خردسالان در مقابل منابع آلودگی سرب باید یکی از اولویت های برنامه های بهداشت عمومی باشد.
تغذیه مناسب جایگزین حذف منبع آلودگی نیست
وی با تکیه بر اهمیت جلوگیری از مواجهه خردسالان با سرب، اظهار داشت: شستن مرتب دست های کودکان، بخصوص قبل از غذا خوردن و بعد از بازی در فضای بیرون، شستن اسباب بازی ها، کوتاه نگه داشتن ناخن ها و پاک کردن گردوغبار خانه با دستمال یا تی مرطوب اهمیت دارد.
عضو هیات مدیره انجمن علمی سم شناسی و مسمومیت های ایران، اضافه کرد: باید از ورود خاک آلوده به خانه جلوگیری کرد و در صورت احتمال وجود سرب در رنگ های قدیمی، از خراشیدن یا سنباده کاری آنها خودداری شود. همین طور استفاده از ظروف سفالی و سرامیکی با لعاب نامطمئن و اسباب بازیها و زیورآلات غیراستاندارد برای خردسالان سفارش نمی شود.
سلطانی نژاد با اشاره به نقش تغذیه در کاهش جذب سرب، اظهار نمود: دریافت کافی آهن و کلسیم اهمیت دارد؛ برای اینکه کمبود این مواد معدنی می تواند جذب سرب را افزایش دهد. استفاده از منابع غذایی آهن و کلسیم و وعده های غذایی منظم برای خردسالان مفید می باشد، اما هیچ ماده غذایی یا مکملی نمی تواند بدن را در مقابل مواجهه با سرب مصون کند. مکمل ها نیز باید فقط با سفارش پزشک مصرف شوند.
حذف بنزین سرب دار؛ پایان آلودگی نیست
این استاد سم شناسی با اشاره به سابقه مصرف بنزین سرب دار در ایران، اظهار داشت: در گذشته افزودن تترااتیل سرب به بنزین با هدف افزایش عدد اکتان و بهبود احتراق موتور خودرو ها انجام می شد. استفاده از این نوع بنزین سبب انتشار ذرات حاوی سرب در هوا و رسوب آنها در خاک و آب می شد و یکی از منابع مهم آلودگی سرب در شهرهای بزرگ، بخصوص تهران به شمار می رفت.
وی با اعلان اینکه تولید و توزیع بنزین سرب دار در ایران از سال ۱۳۸۰ حذف شد، این اقدام را قدمی مهم در کاهش انتشار سرب از این منبع دانست و اضافه کرد: حذف بنزین سرب دار به معنای پاک شدن کامل محیط زیست از آلودگی های گذشته نیست و سرب باقیمانده در خاک، بخصوص در حاشیه جاده ها و مناطق پرتردد، بازهم می تواند یک منبع بالقوه مواجهه باشد.
ضرورت غربالگری گروههای پرخطر و پایش سرب خون خردسالان
سلطانی نژاد با تکیه بر ضرورت تدوین برنامه های منسجم برای کنترل آلودگی سرب در کشور اظهار داشت: جلوگیری از مسمومیت با سرب نیازمند همکاری بخش های مختلف بهداشتی، صنعتی، محیط زیستی و نظارتی است.
وی آزمایش سرب در مواد مخدر و محصولات سنتی مشکوک به آلودگی، توجه به گروههای پرخطر همچون کارگران صنایع باتری سازی، ذوب فلزات و بازیافت ضایعات و نیز مصرف کنندگان مواد مخدر را از اقدامات ضروری دانست.
عضو هیات مدیره انجمن علمی سم شناسی و مسمومیت های ایران همین طور بر اهمیت پایش سرب خون خردسالان در مناطق آلوده یا مناطقی که در مجاورت صنایع پرخطر قرار دارند، نظارت بر کیفیت محصولات مصرفی، ظروف و اسباب بازی ها، رنگ ها، محصولات آرایشی و دارویی و مواد غذایی تاکید کرد.
وی با اعلان اینکه معیارهای ایمنی و بهداشت حرفه ای باید در محیط های صنعتی به صورت جدی اجرا شوند، اضافه کرد: این اقدامات علاوه بر محافظت از کارگران، از انتقال آلودگی به اعضای خانواده آنها نیز جلوگیری می کند.
تشخیص زودهنگام؛ پیش شرط جلوگیری از عوارض سرب
سلطانی نژاد با تکیه بر این که نباید برای پیگیری احتمال مواجهه با سرب منتظر بروز علایم مسمومیت ماند، اظهار داشت: مواجهه با سرب در خیلی از موارد در مراحل ابتدایی بدون علامت است. اشخاصی که در مشاغل پرخطر فعالیت می نمایند، در نزدیکی منابع صنعتی و بازیافت باتری زندگی می کنند یا احتمال تماس با رنگ های قدیمی، آب و محصولات آلوده دارند، باید موضوع را با پزشک یا واحد بهداشت حرفه ای در بین بگذارند.
وی تصریح کرد: در صورت احتمال مواجهه، آزمایش سرب خون با نظر پزشک جهت بررسی وضعیت فرد کاربرد دارد و در صورت بروز علایم عصبی شدید، تشنج یا کاهش سطح هوشیاری، مراجعه فوری به مراکز درمانی لازم است.
عضو هیات مدیره انجمن علمی سم شناسی و مسمومیت های ایران، تاکید کرد: سرب یک آلاینده ماندگار و خطرآفرین است و مواجهه با آن بیشتر از هر چیز به پیشگیری، کنترل منابع آلودگی، نظارت مستمر و افزایش آگاهی عمومی نیاز دارد.
بطور خلاصه استفاده از تجهیزات حفاظت فردی متناسب با نوع فعالیت، تهویه مناسب، رعایت بهداشت فردی و جداسازی لباس کار از لباس های روزمره اهمیت زیادی دارد. از اختلال باروری تا لطمه به جنین سلطانی نژاد با اشاره به آثار سرب بر دستگاه تولیدمثل، گفت: شواهدی از اختلال در عملکرد دستگاه تولیدمثل در زنان و مردان وجود دارد. وی افزود: در مطالعه ای دیگر در زابل، میانگین سرب خون در مصرف کنندگان خوراکی تریاک حدود ۳۱.۳۴ میکروگرم در دسی لیتر گزارش شد، در حالی که این مقدار در گروه شاهد حدود ۱۰ میکروگرم در دسی لیتر بود.

منبع:

1405/08/30
15:11:31
5.0 / 5
11
تگهای خبر: آب , آثار , آزمایش , الکترونیک
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
X

تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم نظر دهید
= ۶ بعلاوه ۴
خود درمانی خود درمانی
selftherapy.ir - حقوق مادی و معنوی سایت خود درمانی محفوظ است

خود درمانی

درمان و بهداشت
خود درمانی کلید تغییر، در دستان شماست