روان شناسی چیست؟ تعریف، کاربردها و راهنمای ساده یادگیری روان شناسی
به گزارش خود درمانی، روان شناسی علم مطالعه ذهن و رفتار انسان است؛ علمی که تلاش می کند با تاکید بر پژوهش و شواهد، به پرسش هایی در رابطه با احساسات، افکار، حافظه، یادگیری و روابط اجتماعی پاسخ دهد.
به گزارش خود درمانی به نقل از خبر آنلاین، تابحال از خود پرسیده اید چرا هنگام یک مصاحبه کاری قلبتان تندتر می زند؟ چرا دیدن موفقیت یک دوست گاهی در شما احساس حسادت ایجاد می کند؟ چرا در بعضی موقعیت ها خجالت می کشید یا نام فردی را که می شناسید، برای چند لحظه به یاد نمی آورید؟
ما هر روز با چنین پرسش هایی در رابطه با ذهن و رفتار خود و دیگران مواجه هستیم. روان شناسی تلاش می کند به این پرسش ها پاسخ دهد؛ اما نه برمبنای حدس و گمان، بلکه با استفاده از شیوه های علمی و پژوهش های معتبر.
روان شناسی چیست؟
ه زبان ساده، روان شناسی علم مطالعه ذهن و رفتار انسان است. این علم مطالبی مانند موارد زیر را بررسی می کند:
یادگیری؛ حافظه؛ هیجان ها؛ انگیزه؛ شخصیت؛ رشد؛ تصمیم گیری؛ رفتار اجتماعی؛ سلامت روان.
بنابراین، روان شناسی فقط در رابطه با بیماری های روانی یا درمان آنها نیست. وقتی می پرسیم چرا در موقعیتی خاص گرفتار استرس می شویم، چرا از قضاوت دیگران خجالت می کشیم، چرا نسبت به موفقیت دیگران احساس حسادت می نماییم یا چرا گاهی چیزی را فراموش می نماییم، در حقیقت با پرسش هایی مواجه هستیم که روان شناسی آنها را بررسی می کند.
روان شناسی چه چیزهایی را مطالعه می کند؟
وان شناسی حوزه ای گسترده است و ذهن و رفتار انسان را از جنبه های مختلف بررسی می کند؛ از فرایندهای ذهنی مانند توجه و حافظه گرفته تا احساسات، شخصیت و روابط اجتماعی.
برای مثال:
روان شناسی شناختی به توجه، حافظه، یادگیری، زبان و تصمیم گیری می پردازد. روان شناسی رشد تغییرات جسمی، شناختی، عاطفی و اجتماعی انسان را در دوره های مختلف زندگی بررسی می کند. روان شناسی اجتماعی به تأثیر دیگران و محیط اجتماعی بر افکار، احساسات و رفتار انسان توجه دارد. روان شناسی شخصیت تفاوت های فردی و الگوهای نسبتاً پایدار فکر، احساس و رفتار را مطالعه می کند. روان شناسی بالینی بیشتر با ارزیابی و درمان مشکلات و اختلالات روان شناختی سروکار دارد.
این شاخه ها تنها قسمتی از حوزه گسترده روان شناسی هستند و هرکدام پرسش های متفاوتی در رابطه با انسان مطرح می کنند.
آیا روان شناسی واقعا یک علم است؟
وان شناسی علمی بر پژوهش و شواهد تکیه دارد. محققان جهت بررسی رفتار و فرایندهای ذهنی از روش هایی مانند مشاهده، آزمایش، پرسش نامه، مصاحبه، بررسی داده ها و شیوه های پژوهشی دیگر استفاده می نمایند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ برای اینکه در شبکه های اجتماعی مطالب زیادی با عنوان «روان شناسان می گویند» منتشر می شود که لزوماً پشتوانه علمی ندارند.
یکی از اولین مهارت ها در یادگیری روان شناسی این است که بتوانیم میان یک ادعای جذاب و یک یافته علمی تفاوت بگذاریم. برای ارزیابی یک مطلب بهتر است بپرسیم:
منبع این ادعا چیست؟ آیا پژوهشی از آن حمایت می کند؟ نویسنده یا گوینده چه تخصصی دارد؟ آیا نتیجه گیری طرح شده بیش از اندازه کلی و قطعی نیست؟ چرا گرفتار استرس می شویم؟
سترس بخشی معمول از زندگی است. امتحان، مصاحبه کاری، سخنرانی، تغییر شغل یا قرار گرفتن در موقعیتی ناآشنا می تواند با استرس همراه باشد.
با این حال، یک اتفاق مشابه لزوماً در همه افراد واکنش یکسانی ایجاد نمی نماید. امکان دارد صحبت کردن در جمع برای یک نفر ساده باشد، اما فردی دیگر قبل از آغاز صحبت گرفتار نگرانی و تنش شود.
برای فهم این تفاوت، نباید فقط به خود موقعیت توجه کرد. برداشت فرد از موقعیت، تجربه های قبلی، میزان حمایت اجتماعی، شرایط جسمی و روانی و احساس او در رابطه با توانایی هایش نیز می تواند بر واکنش استرس اثر بگذارد.
چرا حسادت می کنیم؟
یدن موفقیت، موقعیت یا رابطه فردی دیگر گاهی احساس ناخوشایندی در ما به وجود می آورد. حسادت نیز مانند خیلی از احساسات دیگر، یک علت واحد ندارد.
مقایسه خود با دیگران، احساس کمبود، نگرانی از دست دادن یک رابطه یا موقعیت و برداشت فرد از جایگاه خود می تواند با این احساس ارتباط داشته باشد.
روان شناسی تلاش می کند عوامل مختلفی را که در تشکیل این احساس نقش دارند بررسی کند. شناخت حسادت به معنای سرزنش کردن خود نیست؛ بلکه می تواند مجالی برای شناخت نیازها، نگرانی ها و مقایسه های ذهنی ما باشد.
چرا در بعضی موقعیت ها خجالت می کشیم؟
حبت کردن در جمع، آشنایی با افراد جدید یا قرار گرفتن در موقعیتی که احساس می نماییم دیگران ما را ارزیابی می کنند، می تواند موجب خجالت شود.
در چنین شرایطی، فقط خود موقعیت اهمیت ندارد. افکاری که در رابطه با خودمان داریم و برداشتی که از دید دیگران پیدا می نماییم نیز بر احساس ما اثر می گذارد.
به همین دلیل، امکان دارد دو نفر در موقعیتی مشابه قرار بگیرند، اما واکنش های متفاوتی نشان دهند؛ یکی به سادگی صحبت کند و دیگری احساس خجالت یا معذب بودن داشته باشد.
چرا بعضی چیزها را فراموش می کنیم؟
فراموش کردن قسمتی از تجربه طبیعی انسان است و هر فراموشی به معنای وجود یک مشکل جدی در حافظه نیست.
ما در طول روز با حجم زیادی از اطلاعات مواجه می شویم و همه این اطلاعات به یک اندازه در حافظه باقی نمی مانند. امکان دارد نام فردی را برای چند لحظه به یاد نیاوریم، مطلبی را که تازه خوانده ایم فراموش نماییم یا سال ها بعد ناگهان خاطره ای قدیمی را به یاد آوریم.
حافظه و یادگیری از موضوعات مهم روان شناسی هستند. محققان بررسی می کنند اطلاعات چه طور دریافت و پردازش می شوند، چه طور در حافظه باقی می مانند و چرا گاهی دسترسی به آنها دشوار می شود.
چرا رفتار دیگران بر ما اثر می گذارد؟
انسان در خلأ زندگی نمی نماید. خانواده، دوستان، همکاران و گروه هایی که در آنها حضور داریم، می توانند بر افکار، احساسات و رفتار ما اثر بگذارند.
برای مثال، واکنش یک دوست امکان دارد اعتمادبه نفس ما را افزایش دهد یا موجب شود در رابطه با تصمیم خود گرفتار تردید شویم. نظر خانواده، هنجارهای اجتماعی و انتظارات محیط نیز می توانند بر انتخاب ها و رفتارهای ما اثر بگذارند.
بررسی همین تأثیرها یکی از موضوعات مهم روان شناسی اجتماعی است؛ حوزه ای که رفتار انسان را در رابطه با دیگران و محیط اجتماعی مطالعه می کند.
تفاوت روان شناسی، روان درمانی و روان پزشکی چیست؟
این سه اصطلاح به حوزه های مرتبطی اشاره دارند، اما معنای یکسانی ندارند.
روان شناسی: علم مطالعه ذهن و رفتار انسان است و شاخه های مختلفی دارد. روان درمانی: به شیوه های تخصصی کمک به افراد برای مواجهه با مشکلات روان شناختی و رفتاری گفته می شود و باید توسط متخصصان واجد شرایط انجام گیرد. روان پزشکی: شاخه ای از پزشکی است که به تشخیص و درمان ناراحتی های روحی می پردازد. روان پزشک پزشک است و در صورت نیاز می تواند دارو تجویز کند.
بنابراین، مطالعه روان شناسی به معنای توانایی تشخیص اختلال روانی در خود یا دیگران نیست.
روان شناسی چه کاربردی در زندگی روزمره دارد؟
روان شناسی فقط در دانشگاه یا اتاق درمان کاربرد ندارد. خیلی از مباحثی که این علم بررسی می کند، مستقیماً با زندگی روزمره ما ارتباط دارند.
شناخت فرایندهای یادگیری می تواند به ما کمک نماید روش مطالعه خویش را بهتر بشناسیم. آشنایی با هیجان ها موجب می شود واکنش های خویش را دقیق تر بررسی نماییم و شناخت روان شناسی اجتماعی می تواند در فهم رفتار خود و دیگران مفید باشد.
در محیط کار، مدرسه، روابط اجتماعی و هنگام تصمیم گیری های روزمره نیز با مطالبی مواجه هستیم که روان شناسی آنها را مطالعه می کند.
البته نباید از روان شناسی انتظار داشت برای همه مشکلات زندگی یک پاسخ فوری ارائه نماید. رفتار انسان پیچیده است و به طور معمول عوامل مختلفی در تشکیل آن نقش دارند.
چگونه روان شناسی را از صفر یاد بگیریم؟
برای یادگیری روان شناسی لازم نیست از ابتدا سراغ مطالب تخصصی برویم. بهتر است این مسیر را مرحله به مرحله طی نماییم.
گام اول: با تعریف و مفاهیم پایه آغاز کنید
ابتدا بدانید روان شناسی چیست و چه مطالبی را بررسی می کند. بدون شناخت مفاهیم پایه، ورود به مباحث تخصصی دشوار خواهد بود.
گام دوم: شاخه های مختلف روان شناسی را بشناسید
آشنایی با شاخه های روان شناسی کمک می نماید بدانید هر حوزه به چه پرسش هایی پاسخ می دهد و کدام موضوع برای شما جذاب تر است.
گام سوم: روش علمی را یاد بگیرید
یکی از تفاوت های مهم روان شناسی علمی با مطالب عامه پسند، استفاده از روش پژوهش و شواهد است. ازاین رو باید بدانیم یک نتیجه علمی چه طور به دست می آید و چه محدودیت هایی دارد.
گام چهارم: مفاهیم را در زندگی روزمره مشاهده کنید
می توان هنگام تجربه استرس، خجالت، حسادت یا تعامل با دیگران، به افکار و احساسات خود توجه کرد. البته مشاهده رفتار خود به معنای تشخیص روان شناختی نیست؛ بلکه نوعی خودآگاهی و تمرین مشاهده گری است.
گام پنجم: منابع معتبر انتخاب کنید
هنگام مطالعه مطالب روان شناسی بهتر است به نویسنده، منبع، تاریخ انتشار و شواهد طرح شده دقت نماییم. هر مطلبی که با زبان قطعی و جذاب نوشته شده باشد، الزاماً علمی نیست.
پرسش های متداول در رابطه با روان شناسی آیا روان شناسی فقط در رابطه با بیماری های روانی است؟
خیر. روان شناسی موضوعات گسترده ای مانند حافظه، یادگیری، شخصیت، رشد، هیجان، انگیزه و رفتار اجتماعی را نیز بررسی می کند.
آیا روان شناسی یک علم است؟
بله. روان شناسی علمی بر شیوه های پژوهشی، جمع آوری داده و بررسی شواهد تکیه دارد.
تفاوت روان شناسی و روان پزشکی چیست؟
روان شناسی علم مطالعه ذهن و رفتار است، در حالیکه روان پزشکی یک تخصص پزشکی برای تشخیص و درمان ناراحتی های روحی است.
برای یادگیری روان شناسی از کجا آغاز کنیم؟
بهتر است ابتدا با تعریف روان شناسی و مفاهیم پایه آشنا شویم، سپس شاخه های مختلف و روش علمی را بشناسیم و بعد سراغ موضوعات تخصصی تر برویم.
آیا مطالعه روان شناسی به ما اجازه می دهد دیگران را تشخیص دهیم؟
خیر. مطالعه کتاب یا مقاله روان شناسی جایگزین ارزیابی تخصصی نیست. نمی توان برمبنای چند رفتار یا یک ویدئوی کوتاه، برای خود یا دیگران تشخیص روان شناختی تعیین کرد.
روان شناسی؛ یاد گرفتن این که قبل از قضاوت، بیشتر سؤال کنیم
شاید ارزشمندترین چیزی که مطالعه روان شناسی به ما می دهد، مجموعه ای از پاسخ های آماده برای رفتار انسان نباشد؛ بلکه توانایی پرسیدن سؤال های دقیق تر باشد.
رفتار انسان از عوامل مختلفی تأثیر می گیرد و نمی توان برای همه افراد یک نسخه یکسان پیچید. روان شناسی کمک می نماید به جای قضاوت سریع در رابطه با خود و دیگران، دقیق تر نگاه نماییم، میان یک تجربه شخصی و یک یافته علمی تفاوت بگذاریم و برای فهم رفتار انسان، به جای برچسب زدن، سؤال های بهتری بپرسیم.
روان شناسی قرار نیست ما را به قاضی دیگران تبدیل کند؛ بلکه می تواند کمک نماید خود و جهان انسانی اطرافمان را با دقت، انعطاف و آگاهی بیشتری بشناسیم.
۵۷
بطور خلاصه امکان دارد صحبت کردن در جمع برای یک نفر ساده باشد، اما فردی دیگر پیش از شروع صحبت گرفتار نگرانی و تنش شود. روان پزشک پزشک است و در صورت نیاز می تواند دارو تجویز کند. بهتر است این مسیر را مرحله به مرحله طی نماییم.
منبع: selftherapy.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب