گزارش خود درمانی؛
ثبت جهانی الموت آرزویی که بعد از ۲۵ سال به یونسکو رسید
خود درمانی: ثبت جهانی مجموعه قلعه الموت و استحکامات وابسته در یونسکو، حاصل بالاتر از ۲۵ سال پژوهش، کاوش و حفاظت مستمر است.
گروه جامعه:
بعضی موفقیت ها یک شبه به دست نمی آیند؛ سال ها در دل کوه، میان سنگ و خاک، لابه لای نقشه های باستان شناسی، گزارشات پژوهشی و ساعتهای طولانی کاوش شکل می گیرند و روزی که نام مجموعه «قلعه الموت و استحکامات وابسته» در لیست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت، بسیاری تنها خبر ثبت جهانی را شنیدند، اما کمتر کسی می دانست پشت این چند کلمه، بالاتر از دو دهه تلاش بی وقفه، پژوهش مستمر و صبری طولانی نهفته است.
ثبت جهانی الموت، فقط ثبت یک قلعه تاریخی نبود؛ روایت به ثمر نشستن مسیری بود که سال ها پیش شروع شده بود. مسیری که با ایجاد پایگاه الموت در اواخر دهه هفتاد، آغاز فصل های پی در پی کاوش، مستندسازی، مرمت و حفاظت ادامه یافت و سر انجام توانست یکی از مهم ترین پرونده های میراث فرهنگی ایران را به مقصد برساند.
حمیده چوبک؛ دیرینه شناسی که زندگی اش را با الموت گره زد
در قلب این روایت، نام حمیده چوبک دیده می شود؛ دیرینه شناسی که نزدیک به ۲۵ سال از زندگی حرفه ای خودرا با الموت گره زد. او و گروهی از باستان شناسان، مرمتگران، محققان و کارشناسان، سالهای متمادی در شرایط سخت کوهستانی کار کردند؛ نه برای آن که نامی از خود به جا بگذارند، بلکه برای آن که یکی از مهم ترین میراث های تاریخی ایران، جایگاه شایسته خودرا در جهان پیدا کند.
از این رو؛ گزارشگر مهر با
«حمیده چوبک مدیر پایگاه میراث جهانی الموت»
به گفتگو پرداخت.
حمیده چوبک مدیر پایگاه میراث جهانی الموت در گفتگو با گزارشگر خبرگزاری مهر اظهار داشت: برخی تصور می کنند ثبت جهانی الموت با تأخیر انجام شده، در حالیکه اصلاً چنین نیست. این پرونده باید به مرحله ای می رسید که همه الزامات یونسکو در آن رعایت شده باشد. اگر ثبت ملی، جستجوهای باستان شناسی، حفاظت، مرمت و مستندسازی انجام نمی شد، امکان ثبت جهانی وجود نداشت.
وی اضافه کرد: در طول حدود ۲۵ سال، ۱۶ فصل کاوش دیرینه شناسی در قلعه الموت انجام شد، البته در بعضی سال ها به علل مختلف امکان اجرای کاوش وجود نداشت، اما روند پژوهش و حفاظت هیچگاه متوقف نشد و همانطور که برای محوطه هایی مانند شوش و تخت جمشید ده ها سال کاوش انجام شده است، الموت هم نیازمند پیمودن این مسیر علمی بود و این روند به هیچ عنوان تأخیر محسوب نمی شود.
ثبت جهانی، آغاز یک مسیر تازه است
مدیر پایگاه میراث جهانی الموت با اشاره به برنامه های آینده اظهار داشت: حالا تازه در آغاز راه هستیم. باید از این فرصت برای کاوش سایر قلعه های منطقه، محافظت از آثار و اجرای برنامه ۱۰ ساله ای که به یونسکو عرضه کرده ایم استفاده نمائیم تا بتوانیم به تعهدات بین المللی خود عمل نماییم.
مدیر پایگاه میراث جهانی الموت با اعلان اینکه ثبت جهانی این مجموعه تاریخی بعد از ۲۵ سال تلاش مستمر محقق شد، اظهار داشت: همیشه با خودم فکر می کردم شاید عمر کاری یا حتی عمر فیزیکی ام کفاف ندهد که این روز را ببینم، چونکه از همان روز نخست با هدف ثبت جهانی الموت کار را آغاز نموده بودیم.
وی اضافه کرد: وقتی این اتفاق افتاد، احساس کردم یکی از بزرگ ترین آرزوهای زندگی ام برآورده شده است و واقعا توصیف این حس برایم سخت است؛ حسی شبیه خوشبختی یک خانواده در یکی از مهم ترین لحظات زندگی شان.
چوبک با تکیه بر این که این موفقیت حاصل تلاش یک فرد نیست، اشاره کرد: دوست ندارم همه این موفقیت به نام من ثبت گردد، چونکه ثبت جهانی الموت نتیجه یک کار کاملا گروهی است. طی ۲۵ سال قبل صدها کارشناس، پژوهشگر و متخصص در این پروژه نقش داشتند و هر کدام سهم ارزشمندی در این موفقیت ایفا کردند.
مدیر پایگاه میراث جهانی الموت همینطور از حمایت مسؤلان و نهادهای مختلف تقدیر کرد و اظهار داشت: استانداران، رؤسای سازمان میراث فرهنگی، وزیران، پژوهشگاه، پژوهشکده باستان شناسی، همکاران پایگاه و همه افرادی که در این سال ها همراه ما بودند، در این موفقیت سهیم هستند و خودرا مدیون تلاش همه آنها می دانم.
قلعه الموت قبل از حسن صباح وجود داشته است
چوبک درباره ی پیشینه تاریخی قلعه الموت اظهار داشت: بر طبق منابع تاریخی، خود قلعه از قرن سوم هجری وجود داشته است. زمانیکه حسن صباح این قلعه را از مالک آن، مهدی علوی، تصرف کرد، بنای قلعه از قبل وجود داشت، اما از همان زمان به مرکز حکومت اسماعیلیان نزاری تبدیل شد و حدود هزار سال است که این جایگاه تاریخی را حفظ نموده است.
پایگاه الموت از سال ۸۰ فعالیت خودرا آغاز کرد
وی درباره ی روند فعالیتهای پایگاه میراث جهانی الموت اظهار داشت: در سال ۱۳۷۹ با حکم مهندس بهشتی و معاون وقت پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، پایگاه الموت تشکیل شد تا مدیریت علمی و حفاظتی این اثر برمبنای الگوهای پذیرفته شده جهانی صورت گیرد.
مدیر پایگاه میراث جهانی الموت اضافه کرد: از سال ۱۳۸۰ در پایگاه مستقر شدیم و فعالیتهای پژوهشی، کاوش، حفاظت و مرمت را آغاز کردیم. در این زمان قلعه در لیست آثار ملی ثبت گردید، در لیست موقت میراث جهانی قرار گرفت و تمامی فعالیتهای انجام شده هم مورد تأیید یونسکو بود.
چوبک با اشاره به روند تهیه پرونده ثبت جهانی اظهار داشت: در ابتدا قرار بود پرونده با عنوان «قلعه الموت و منظر فرهنگی آن» ثبت گردد، اما از سال ۱۳۹۸ و با تصمیم کمیته ثبت جهانی وزارت میراث فرهنگی، پرونده با عنوان «دژهای الموت و استحکامات دفاعی آن» تدوین شد.
وی اشاره کرد: البته محدوده منظر فرهنگی تغییر نکرد، چونکه این مجموعه در یک محدوده طبیعی مشخص در رشته کوه البرز قرار دارد و همه قلعه ها بصورت یک شبکه دفاعی یکپارچه با یکدیگر در ارتباط بوده اند.
ثبت جهانی؛ آرزویی که بعد از ۲۵ سال محقق شد
مدیر پایگاه میراث جهانی الموت درباره ی احساس خود بعد از ثبت جهانی این اثر اظهار داشت: همیشه نگران بودم که شاید عمر کاری یا حتی عمر جسمی من کفاف ندهد تا این روز را ببینم، چونکه از اولین روز فعالیت، هدف ما ثبت جهانی الموت بود و وقتی این اتفاق افتاد، احساس کردم یکی از بزرگ ترین آرزوهای زندگی ام محقق شده است.
چوبک تاکید کرد: البته هیچگاه دوست ندارم این موفقیت فقط به نام من ثبت گردد، چونکه این یک کار کاملا گروهی بود. طی ۲۵ سال قبل صدها کارشناس در این پروژه فعالیت کردند و استانداران، رؤسای سازمان، وزیران میراث فرهنگی، پژوهشگاه، پژوهشکده دیرینه شناسی و همه همکاران در این موفقیت نقش داشتند.
یکی از امتیازات پرونده، حضور مردم محلی بود
وی یکی از نقاط قوت پرونده ثبت جهانی را مشارکت جامعه محلی دانست و اظهار داشت: به جز دو نفر، همه کارکنان پایگاه از اهالی خود الموت هستند و این مساله یکی از امتیازات مهم پرونده در ارزیابی یونسکو بود.
مدیر پایگاه میراث جهانی الموت اضافه کرد: همینطور جستجوهای ما حفاظت محور بود و مرمت ها هم با بهره گیری از روشهای سنتی و گچ سنتی منطقه انجام شد که این مساله هم مورد توجه کارشناسان یونسکو قرار گرفت.
الموت؛ شاهکاری از معماری، دفاع و مدیریت آب
چوبک درباره ی خصوصیت های قلعه الموت اظهار داشت: این مجموعه علاوه بر این که مرکز فرمانروایی اسماعیلیان نزاری بوده، یکی از مستحکم ترین قلعه های دفاعی ایران هم به حساب می آید.
وی اضافه کرد: صخره ای که قلعه بر روی آن ساخته شده، حدود ۱۰۰ متر دیواره عمودی دارد و امکان دسترسی از آن حدودا وجود نداشته است. برج و باروهای مستحکم، دروازه های متعدد، قلعه بالا و پایین، برج های دیده بانی و اشراف کامل بر محیط پیرامون، مجموعه ای کم نظیر از یک نظام دفاعی را شکل داده اند.
مدیر پایگاه میراث جهانی الموت اشاره کرد: در کنار ارزش های دفاعی، معماری شاخص این مجموعه هم اهمیت فراوانی دارد. بنایی که امروز با نام «ملاسرا» شناخته می شود، پیوندی میان معماری ایران قبل از اسلام، معماری دوره سلجوقی، معماری خلفای عباسی بغداد و معماری فاطمیان مصر و سوریه بوجود آورده و این موضوع ارزش جهانی آنرا افزایش داده است.
وی همینطور به سیستم پیشرفته آبرسانی قلعه اشاره نمود و اظهار داشت: وجود آب انبارهای مختلف و سیستم پیچیده انتقال آب، امکان ادامه زندگی و مقاومت طولانی مدت در مقابل محاصره را فراهم می کرد.
مرمت قلعه در پرتگاه، نیازمند تکنولوژی های جدید است
چوبک درباره ی چالش های مرمت قلعه اظهار داشت: مهم ترین مشکل ما مرمت قسمتهایی است که در لبه پرتگاه قرار دارند و برای محافظت از این قسمت ها به فناوری های روز و تجهیزات تخصصی مانند داربست های کنسولی نیاز داریم که اجرای آنها هزینه بر است و به امکانات فنی پیشرفته احتیاج دارد.
وی اشاره کرد: همکاران ما بارها هنگام انجام عملیات مرمت در معرض خطر سقوط قرار گرفته اند و به این علت این اقدامات با حساسیت و احتیاط فراوان به انجام می رسد و ثبت جهانی این اثر زمینه سودجستن از همکاریهای بین المللی، تکنولوژی های جدید و امکانات فنی بیشتر را فراهم آورد تا محافظت از این میراث باارزش باکیفیت بالاتری ادامه یابد.
منبع: خود درمانی
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب